Onderhoudsstaat en onderhoudskosten van groen erfgoed in Nederland

Op 8 mei 2017 heeft demissionair minister Bussemaker het onderzoeksrapport over staat van de rijksbeschermde groenaanleggen in Nederland aangeboden aan de Tweede Kamer. De minister gebruikt de uitkomsten van dit onderzoek als input voor het project ‘Erfgoed Telt’. Dit project is begin dit jaar van start gegaan en richt zich op de herijking van het erfgoedbeleid in Nederland.

De aangeboden rapportage geeft antwoord op de vraag wat de onderhoudsstaat en de onderhoudskosten zijn van het groene erfgoed in Nederland. Uit het onderzoek blijkt dat 69% van de groene rijksmonumenten in redelijke onderhoudsstaat verkeert, van 11% is deze matig. Daarnaast blijkt dat er een bedrag van €132 miljoen euro per jaar nodig is om deze monumenten te onderhouden. De resultaten van dit onderzoek zijn gebaseerd op een steekproef van 209 uit een totaal 1.400 groene rijksmonumenten in Nederland.

De onderhoudsstaat van de groenelementen van de 209 objecten zijn beoordeeld in vier onderhoudsklassen: goed, redelijk, matig en slecht. Slechts 20% van de rijksmonumenten valt onder de categorie goed. De overige 80% worden beoordeeld als redelijk of matig. Deze uitkomsten zijn gecategoriseerd per type groen erfgoed. Zo blijkt dat voor sommige categorieën erfgoed er geen objecten voorkomen in een matige onderhoudsstaat. Dit geldt voor de groenaanleg bij medische en sociale instellingen, voor stadstuinen, collectietuinen en de categorie diversen. Daar staat tegenover dat in de categorieën pastorietuinen, tuinen en parken bij landhuizen en tuinen bij bedrijven, overheid en organisaties naar schatting een kwart tot de helft van de objecten in Nederland een matige onderhoudsstaat heeft (respectievelijk 50%, 33% en 25%).

Het genoemde totaalbedrag van €132 miljoen euro per jaar is nodig voor de geschatte totale kosten bij sober en doelmatig onderhoud. Dit is inclusief 38% indirecte kosten, waaronder de BTW. Gemiddeld gezien komt dit neer €95.000 euro per object per jaar, met een oppervlakte van 16,7 ha. Hiermee komen de kosten per ha bij sober en doelmatig onderhoud uit op gemiddeld €5.689 per ha op basis van de uitgevoerde steekproef. Naar schatting zijn 79% van de genoemde €132 miljoen euro toe te schrijven aan het onderhoud van de groenaanleg bij buitenplaatsen en landgoederen.

Het uitgevoerde onderzoek wordt afgesloten met enkele aanbevelingen voor de minister. Zo wordt onder meer aandacht gevraagd voor nader (periodiek) onderzoek naar oorzaken, oplossingen, onderhoudsstaat en onderhoudskosten van groene monumenten. Verder wordt aangeraden bij 7 van de 30 elementtypen van de Sim de normfrequentie voor sober en doelmatig onderhoud te verhogen; ter illustratie worden de gazons genoemd waar volgens de Sim 2x maaien per jaar subsidiabel is en dat dit op basis van deskundig advies 24x per jaar zou moeten zijn. Ook wordt aandacht gevraagd voor  het opzetten van uitgebreidere omschrijvingen van de rijksmonumenten.

Wilt u de hele rapportage lezen, klik dan hier.